Filmska kritika za "Senki" od Mil~o Man~evski

Jovanovski Zdravko , Skopje

Filmot Senki od Mil~o Man~evski vo Grcija

Denovive mediumite se preplaveni so
posledniot kuriozitet na denot koj ni doa|a od ju`niot
sosed. Imeno, se raboti za toa deka Grcija go
otkupila pravoto za emitirawe na filmot SENKI na
M.Man~evski.

Interesno e da se zabele`i nivniot komentar deka toa go napravile nasproti faktot {to vo filmot se tretira eksplicitno egzodusot na Makedoncite od Egejska Makedonija.

Me|utoa, nedostasuvaat analizi za toa {to bi gi motiviralo
Grcite da go vidat ovoj nov kinematografski podfat od
Makedonski re`iser so svetsko renome, t.e. filmot
Senki koj kaj nas pobudi tolku silen interest. Site
se nadevavme deka }e ja pomine i `estokata konkurencija za ovogodi{niot Oskar vo Holivud, vo sklop na Amerikanskata i svetskata kinematografija. Pa duri i da be{e nominiran, i da dobie{e OSKAR, so {to }e be{e opravdan vo javnosta takviot uspeh ?

Od finansiska gledna to~ka kako prvo, nesomneno }e be{e
dobro za buxetot na Republika Makedonija. [to se
odnesuva do ministerstvoto za kultura, pokraj
nacionalnata gordost {to eden na{ umetnik se
kvalifikuval tolku visoko na svetskata zabavna scena
}e ima{e i nadomestok na buxetot koj {to toj go pokril
delumno za snimawe na filmot. A da ne zboruvame za
senzacijata na takov eden uspeh. Francuzite, godinava,

uspehot na Marion Kotillard za portretiraweto na Edit Piaf go reklamiraa kako nacionalen praznik. Za Makedonija toa }e be{e ubav na~in za afirmacija vo svetskite mediumi. [to se odnesuva do realizatorot na filmot SENKI, toj se obiduva da poka`e preku govorot na mrtvite deka Makedonija e dol`nik i deka koskite na Makedoncite od Egejska Makedonija se zalog koj {to treba da go isplati toj dolg.

Se nametnuva vpecatokot, po edna sozdr`ana analiza na simbolikata na filmot deka Grcite uspeale da izvle~at pove}e vo poslednata preraspodelba na granicite na Balkanot za smetka na nas, Makedoncite.

Ako realizatorot Man~evski uspee{e da izvle~e nekakov konflikt koj ke frle{e svetlina na makedonskata perspektiva od istoriska, emotivna i kulturna perspektiva, toj lesno }e gi
pridobie{e simpatiite na gleda~ite vo globalnite
zabavni mediumi koi ja cenat izvornosta na filmskite
scenarija. 

Vo is~ekuvawe toa toj da go postigne vo eden od negovite sledni filmski podfati, se vrtime vo vitel so aktuelniot zaplet vo koj mladiot doktor bi go idntefikuvale so sega{na
REPUBLIKA MAKEDONIJA koja posle edna soobra}ajka
(raspa|aweto na JUGOSLAVIJA), se traumatizira
za potoa da bide ispraten vo Skopje da zakrepne i
da se vrati vo normalen `ivot. Zo{to bez majka mu?
zo{to bez `ena mu?

Majka mu e kako metafora na bliskoto minato , t.e. eden vid olicetvorenie na SOCIJALISTI^KA REPUBLIKA MAKEDONIJA koja so pomo{ na koskite na Makedoncite od Egejska Makedonija zavr{ila fakultet i se zdobila so dobra socijalna polo`ba i status vo ramkite na porane{nata dr`ava Jugoslavija.


Zna~i ponataka }e se snao|a sam bez nea. Golemiot rasplet nastanuva koga toj }e posaka od majka mu gi zeme koskite i da gi vrati na toj {to mu pripa|aat.

@ena mu na doktorot pak e predstavena kako site
POLITI^ARI NA ME\UNARODNATA ZAEDNICA koi se
poigruvaat so Makedonija, {to e predstaveno so nivnite
porno bra~ni sceni. Dokolku Man~evski ima{e na um da
gi ubedi gleda~ite vo qubov me|u niv }e postigne{e
pogolem efekt so podiskretna erotska verzija namesto
so ekspliciten seks nadvor od vistinki kontekst.

A {to da re~eme za negovata vrska so devojkata. Dali e
taa pak samo metafora na Anti~ka Makedonija so gr~ka
pozadina?
Scenata na vodewe qubov so dvete `eni, koi
istovremeno perverzno se sakaat dava odraz na
situacijata, deka site so site na ovaa teritorija
se vo nekoj vid sozivot kako koncenzus na bliskot.


Da, Evropa ne saka i nas no i gr~kata perspektiva
na istorijata im e mnogu bitna. Zna~i Evropa se
postavuva kako mediator me|u dvete zemji koi vo sr`ta
na svoeto bitisuvawe go nosat nasledstvoto od
Aleksandar, Makedonija kako model na so`ivot me|u
naciite vo izvrtena i sebi~na forma. A i celata
zgrada vo koja `ivee makedonecot e eden vid bordel na
sekoe nivo posebno. Deka filmot e sniman vo
Makedonija nema da doznae nikoj zatoa {to nikoj ne ja
spomenuva Makedonija.

Toa {to mo`e da dojde do izraz ako vnimatelno se
sledi filmot, se poka`uvaat vozila prete`no so
registraciite vo gro plan kade nema niedna druga
registracija osven SK- ooo- ab, {to koga bi bil Grk
mnogu bi mi se dopadnalo.

Bitno e deka treba da se vratat koskite tamu kade {to pripa|aat.

A {to predstavuvaat koskite? Istorija? Kultura
na eden narod? Jazik ili ime? No va`no e deka
koskite treba da gi vratime tamu kade pripa|aat i da
se vratime pod tunelot kaj Demir Kapija pa
halucinaciite }e prestanat.

Vo celata situacija ima eden ubav moment za Makedonecot, toa e deka vo borbata da gi zakopaat senkite i zaedno so koskite na Egeskite Makedonci, koi ne go zboruvaat na{iot dijalekt - verojatno edniot e Egejski drugiot Pirinski koi so
na{iot doktor sozdavat celina (Ant~ka Makedonija) koja
nekoj |avol ( prisastvo na malo dete vo prikaznata)
ja rastrgnal i napravil problem za site vremiwa.

Nas pak, Makedoncite koi sme porasnale vo sega{nata
Makedonija ne stavaat na ispit da se pra{ame koi sme i
kade sme. I dokolku im go vratime na Grcite imeto ili
koskite, toga{ kako }e ni se smiri sovesta? Ili pak za
Man~eski e pova`no da im ja oslobodime od gri`i
sovesta na Grcite, a kako }e se opravame ponataka
... verojatno }e snimi nov film.

Ovoj film mu be{e potreben da se prika`e premierno na denot koga vo New York se pregovara{e so Nimic za imeto, a sega koga se vr{i pritiosok za definitiven rasplet na krizata so imeto,Grcija go otkupuva filmot, za da im poka`e na svoite gra|ani deka nie, Makedoncite eve se soglasuvame i go falime na siot glas uspe{niot film na Man~evski SENKI so koj
narodot koj platil danoci i so ~ii pari se snima
filmot se soglasuva deka Makedonecot treba da mu vrati
ne{to na vremeto kako bi se nadminale problemite na
sega{nosta.

Treba da e jasno deka Makedonija ne dol`i nikomu ni{to. Nie se doka`uvame niz sega{nosta, vle~ej}i gi zad nas relikviite na minatoto so koi {to so pravo se gordeeme.

 



Kritika za "Preku Ezeroto" film na Mitri}eski (Komentar na Dr.Stojadin B. Naumovski) Preku Ezeroto